Osadników do Polski początkowo sprowadzali władcy oraz Kościół. Prekursorem tego przedsięwzięcia był Henryk Brodaty, książę Śląski. W XIII i XIV w. akcja ta objęła całe terytorium kraju. Szczególnie silny charakter osadnictwo na prawie niemieckim przybrało w państwie krzyżackim. Reorganizowano stare osady oraz zakładano nowe. Zaludnienie na terenach ziem polskich wzrosło i stało się bardziej równomierne. Organizatorem osadnictwa był zasadźca, który zawierał akt lokacyjny z właścicielem ziemi. Jego obowiązkiem była reorganizacja istniejącej osady bądź sprowadzenie nowych osadników. Często zostawał wójtem w danej osadzie. Każdy z osadników otrzymywał jednakową ilość ziemi pod uprawę oraz o podobnej jakości gleb. Ziemia była własnością pana, ale chłopi mieli do niej pełne prawo, oraz prawo do dziedziczenia. Pastwiska, łowiska oraz las nadal pozostawały wspólne. Wieś taka otrzymywała samorząd. Chłopi wybierali spośród siebie sąd wiejski, któremu przewodniczył sołtys. Rozsądzali spory majątkowe oraz cywilne, lżejsze spraw kryminalne, między mieszkańcami wsi.